At Hapishanesinde Dört Yıl – Adaların Atları 4. Yıl Raporu

4 yıl önce, Aralık 2019’da İstanbul’un Adalar ilçesinde üç adada 1700’den fazla at yaşıyordu. 19 Aralık 2019’dan itibaren 105 at, ruam oldukları iddiasıyla İstanbul Valiliği kararı ile Adalar İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından öldürüldü, geri kalan atlar da aynı gerekçeyle “karantina” adı altında ahırlara hapsedildi.

4 yıl sonra bugün, Adalar’ın 1700’den fazla atından geriye 100 at bile kalmadı.

Recep Tayyip Erdoğan’ın 2018’de seçim konuşmasında da “Atların kurtarılması, özgürlüğüne kavuşması için” faytonun kaldırılacağını vurgulaması[1] üzerine hız kazanan faytonu kaldırma kampanyası sonucu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Ocak 2020’de Adalar’da fayton kalmayacağını açıkladı ve ilçedeki hemen hemen bütün atları satın aldı. Peki, Adalar’da kalan atlar dört yıldır ne yaşıyor, yetkililer ne yapıyor?

Atlar İstanbul Valiliği’nin hukuka uygun olmadığı daha sonra mahkeme tarafından da tespit edilen[2] karantina kararı nedeniyle Haziran 2020’ye kadar ahırlarda kapalı tutuldular ve bu durum fizyolojilerine uygun olmadığı için hareketsizliğe bağlı nedenlerle yüzlerce at öldü.[3] İBB Mart 2020 itibarıyla 1200’den fazla atı satın aldı ve 2020 yazı boyunca 860 atı Adalar dışına sürgüne gönderdi. Bedavaya yollanan atların gittikleri yerde ne olacağı hiçbir şarta bağlanmadı, takip yapılabilmesi için çip numaraları açıklanmadı.[4]

Adalar’daki at katliamının birinci yılında yaptıımız ana ve basın açıklamasında yaşananları
böyle anlatmıştık. İlk yıl ölen atlardan yüzlercesinin gömüldüğü
Aya Nikola eski ahır alanı çevresinde atların mezar yerini gösterdik.
Ayrıntılı rapor sitemizde mevcut.

Ocak 2020’de kurulan Adaların Atları Platformu olarak, ilçemizden gönderilen atların nereye sevk edildiklerini takip ettik, yayınladık, gittikleri yerlerde Tarım Müdürlüklerince kayda geçirilmeleri için çaba gösterdik ve bazı atların kaydedilmesini sağladık. Ancak, İBB tarafından Hatay’ın Dörtyol ilçesine gönderilen 100 atın “kaybolması” üzerine kamuoyunun da anladığı gibi, atların sürgünü onların iyiliğine olmadı.

İstanbul Valiliği’nin, atları öldürme gerekçesi olarak sunduğu ruam hastalığına dair raporları hiçbir zaman açıklamadığı gibi, İBB ve Tarım Bakanlığı da Adalar’dan gönderilen atların çip numaralarını vermedi.

Yapılan operasyonun “atları kurtarma” ve “atların özgür olması” amacı taşımadığı, ortaya çıkan sonuçlardan artık anlaşılıyor. Biz Adalılar ve atların iyiliğini düşünenler, burada asıl amacın atları ada hayatından çıkararak adada hayatı hızlandırmak ve rantı arttırmak olduğunu baştan beri görüyor ve söylüyoruz.

Evet, dört yıl sonra bugün, Adalar’ın 1700’den fazla atından geriye 100 at bile kalmadı, 2022 ve ‘23 doğumlu taylar dahil olmak üzere toplam 100’e yakın at yaşıyor Adalar’da. Bu atların ve tayların neredeyse hepsi İBB’nin Büyükada İspark Ahırı’nda hâlâ kapalı tutuluyor.

Bugün Ada yollarında İBB’ye ait otobüs ve taksiler ile şahıslara ait, çoğunluğu yasa dışı yüzlerce motorlu araç var. Adalar’da motorlu araç yasak olduğu halde, hayatı hızlandırmak ve turizm rantı için göz yumulan bu akülü araçlar nedeniyle ciddi kazalar oluyor, insanlar ve hayvanlar yaralanıyor; onlarca kedi, kirpi, kuş bu kazalarda öldü.[5]

İlk zamanlarda ahırda zincirle bağlanan atların[6] artık daha geniş alanı ve biraz daha hareket imkânı var. Bu nedenle ölüm hızı azaldı. İBB’nin satın aldığı atların 30’u Atlı Zabıta biriminde. Bu atlar düzenli olarak ahır dışına, insan içine çıkarılıyor ve iyi bakılıyor. Peki diğer atlar? Kapatıldıkları ahırda ölmeyi mi bekleyecekler?

Atlar hayatın içinde, hareket halinde, insanla birlikte sağlıklı ve mutludur. At, Adalar’da ekosistemin bir parçasıdır ve sadece varlığıyla, ormanda dolaşarak doğaya iyi gelir.[7] Çocukların atlarla temas etmesi, atla terapi gibi faaliyetler, Atlı Zabıta’nın tüm adalarda bulunması mümkün. Atlara, insanlara ve Adalar’a faydalı bu talepler İBB’ye defalarca iletildi. Ama bu konuda bir somut adım, hatta net bir cevap bile yok.

Heybeliada ve Burgazada’da İBB’ye satılmamış az sayıda atın bulunduğu ahırlar 2021’in Mart ve Nisan aylarında İBB tarafından yıkılmıştı. Atların evsiz bırakılmaması için gösterdiğimiz çaba karşısında İBB Başkan Danışmanı Tonguç Çoban basına, yıkılan ahırların yerine modern ahırlar yapılacağını açıklamıştı.[8] İBB bu sözü hâlâ yerine getirmedi.

2023 yılında, evsiz bırakılan atlardan üçü kontrolsüz beslenme nedeniyle hayatlarını kaybetti. İBB eğer atların onlarca yıldır yaşadığı ahırları yıkmasaydı veya yerine yenisini yapsaydı, komşularımız olan o atlar bugün sağ olacaktı.[9]

2023 ilkbaharında iki de tay dünyaya getiren Heybeliada’daki barınaksız atlar, etrafta dolaşarak rahatsızlık yarattıkları gerekçesiyle, ahır yapılmak yerine, sonbaharda Büyükada’daki İBB Ahırı’na taşındı.[10] Heybeliadalılar, Ada’ya yeniden ahır yapılmasını ve Ada’dan götürülen atlarla birlikte, İBB tarafından satın alınmış atların bir kısmının da Heybeliada’da barındırılmasını istiyor.

Heybeliada’da 2019’da doğan, 2023 yılında kaybettiğimiz Polat, evi yıkılmadan önce, Heybeliada’da ahırın önünde. Arkadaki dövizde ATLAR ADADA KALSIN yazıyor.
Polat at, evi yıkıldıktan sonra kontrolsüz beslendiği için 17 Ekim 2023’te hayatını kaybetti.

Talebimiz, İBB’nin Heybeliada ve Burgazada ahır arazilerine yeniden ahır yapması, Büyükada Ahırı’nda kapalı tuttuğu atları bu ahırlara dağıtması ve atların düzenli olarak dışarı çıkarılması, göz önünde, doğanın ve hayatın içinde olması.

Adaların Atları Platformu