Ahırlar nasıl olmalı?

İçerisinde at hayvanı barındırılan yere ahır denir. Bu ahırlar kullanım amacına bağlı olarak değişik şekillerde olabilir. İçerisinde atların münferiden ve serbest olarak bırakıldığı “ahır” çeşidine boks (box) denir. Yarış atları, müsabaka atları ve/veya kısıtlı sayıda at beslenilen tesislerde/evlerde bu tarz ahır yaygındır. İçerisine konulan atın kapı kapandıktan sonra bir ölçüde serbest kalması ve dönüp dolaşıp hatta yatması hedeflenir.

Bu mekânın üstü kapalı ve altının kuru olması doğru bakım yapılması adına şarttır. Bu maksatla zemine sap/talaş gibi sidik ıslaklığını emecek “yatak” serilir ve düzenli aralıklarla yenilenir. At için mekân içinde bir yemlik bulunur ve hayvan başka atların baskısından korunmuş şekilde huzur içinde yemini yer. Böyle ahır/odalar hemen her malzemeden yapılabilir. Dıştan görünüşünün “salaş” olması onun “kötü” bir ahır olduğu manasına gelmez. Aslolan bakım kalitesidir. Zeminin ahşap olması, bu mümkün değilse toprak olması betondan daha uygundur.

Bu tarz ahır bokslar için olmazsa olmaz önemde bir şey odanın mutlak kare formunda olmasıdır. Eni boyu ile aynı olan bokslar gereklidir. Çünkü at hayvanı bir uzunluk ölçüsünü aklında tutabildiğinden eşkenar mekânlar bilhassa karanlıktaki yatıp kalkmalarda daha emindir. Aksi halde atın yatar-kalkarken duvarlara çarpması riski vardır. Ahır problemlerinin başında atların “yanlış” yatıp kalkmaları (ki buna genelde “ters kalkmak” denir) gelir. Atın boyu ile orantılı olacak şekilde ideal ahır içten içe 3,5 m x 3,5 m  ebadında olmalıdır. Küçük atlar daha küçük, büyüklerine daha büyük lazımdır.

Askeriye gibi, ada fayton ahırları gibi çok sayıda atın bulunmak zorunda oldukları yerlerde yukarıdaki çözüm çok pahalı olacağından gene üstü kapalı, altı kuru bir mekân şekline atların kafadan bağlandıkları tavla tabir edilen sıra ahırlar kullanılabilir. Buralarda at başına 1.5 m gibi bir genişlik düşer. Atlar kafadan yular ile bağlanır. Yemlerini gene kendi kendilerine huzur içinde yerler. Ancak şöyle bir dolaşma imkânları yoktur. Kısıtlı bir şekilde oldukları yerlerde çökerek yatabilirler. Yakın temas halindedirler. Askeriye ve araba atlarında bu yakın temas hususiyeti bir bakıma da istenilen birşey olduğundan ve bu hayvanlar gün içerisinde behemmal çalıştıkları için bu tarz barındırılmaları kabul edilebilir. Daha sakin atlar, yorgun atlar için tavla ahır münasiptir. Burada da kriter bina kalitesinden çok bakım kalitesidir.

Ahır avlularında ya da bokslarda atın su içebileceği yalaklar olmalıdır. Dolayısıyla ahır bölgesine su ulaştırılabilmelidir. Elektrik ise, yangınlara sebebiyet verdiğinde tehlikelidir ve at açısından şart değildir. Isınmanın elektrikle sağlanması ise söz konusu edilmemelidir. At, iyi beslenerek ve gereğinde ahır çuluyla örtülerek soğuktan korunabilen bir hayvandır.

Her ahır durumunda at hayvanı bakıcısının gözünden uzak olmamalıdır. Ahırlarda da tıpkı evlerde olabildiği gibi türlü kazalar yaşanabilir. Yakın temas ve sürekli gözetim şarttır. At ve insan ahırda (ve bizce hayatta) birlikte olmalıdır. Ahır çevresinde seyislerin kalacağı yerler muhakkak düşünülmelidir.

Bir başka önemli nokta da, ahır çevresinde hayvanların uzun süreli yem, saman ihtiyacının depo edilebileceği alan bulunmasıdır. Atlar için mevsiminde ot alınıp saklanır (Heybeliada’da yapıldığı gibi), bu otun sağlıklı bir şekilde tutulacağı alan gerekir. Yeterli ve uygun depo alanının bulunmaması, kışın her türlü aksilik durumunda atları da, onlara bakan insanları da büyük zorluklarla karşı karşıya bırakır. Şu anda Büyükada’da yaşanan sorunlardan biri de İBB İspark ahırı da dahil olmak üzere, ahırlarda hayvanlara yem depolanacak yer olmaması, kışın ancak birkaç gün yetecek yemin sık sık getirilmesi gereğidir.

Çok sayıda atın bulunduğu her ortamda, olası hastalık durumlarında hasta atların ayrılabileceği karantina ahırları hazır olmalıdır.

Ayrıca atların dinlenebileceği, serbestçe dolaşıp hareket ihtiyacını karşılayacağı padok alanlarının olmalıdır.

Emin Mâhir Başdoğan

İAKTVKD At ve Atçılık Uzmanı

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s