Adalarda atlara ne oluyor gerçekten?

Burası Büyükada’da İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin İspark Ahırı. Fotoğraf 13 Şubat 2020’de çekildi. Bu atın ölüm nedeni ruam hastalığı değil!

19 Aralık’ta Büyükada’da 81 at ruam nedeniyle öldürüldü, 20 Aralık’ta 3 ay süreli karantina ilan edildi, öldürülen at sayısı 105. Bu atların hiçbirinin ruam olduğuna dair raporlar sahiplerine verilmedi, kamuoyuna açıklanmadı. Öldürülen 105 at içinde gerçekten ruam olanlar muhakkak ki vardı, ancak o gün öldürülmekten kaçan Nazlı at, sağlıklı çıktı. Nazlı gibi sağlıklı olduğu halde, ruam diye öldürülen atlar var mı? [1]

Adalar ilçesinde ruam daha önce de görüldüğü halde hiç 3 aylık karantina ilan edilmemişti. İlçede bugüne dek ruam nedeniyle hayatını kaybeden tek bir insan olmadı. Türkiye Cumhuriyeti tarihinde ruam nedeniyle hayatını kaybeden bir tek kişi olmuştur (1961).[2]

Fotoğraftaki at, 20 Aralık’tan beri karantinada hareketsiz bırakıldığı için öldü.[3] Atların sağlıklı kalması için serbestçe gezinip dolaşması, hareket etmesi gerekir. Yoksa bağırsakları düğümlenebilir, bacakları iltihaplanabilir ve bunun sonucunda ölürler. Bu yüzden atların karantinada ve her zaman, dolaşabilecekleri padok alanına ihtiyacı vardır. Büyükada’da, 630 at barındırdığı söylenen İBB İspark ahırı da dahil pek çok ahırda böyle bir alan yok. Ahırların padok alanı olsaydı atlar çok daha iyi durumda olabilirdi, birçoğu belki ölmezdi.

Atına çok iyi bakanlar olduğu gibi, hiç bakmayanlar[4] da var. Bu nedenle uzun zamandır istediğimiz düzenli veteriner kontrolünükarantinadan beri daha da ısrarla talep ediyoruz. At sağlığından anlayan veterinerler düzenli kontrol yapsaydı eğer, fotoğraftaki at ve daha pek çokları ölmeyecekti. Karantina ve fayton yasağıyla birlikte kiracılar ve pek çok seyis gittiği için bazı atlar ortada kalmış durumda. İlçe Tarım Müdürlüğü ve İBB işte bu durumdaki atları tespit etmeliydi ve hâlâ edebilir.

Karantina sürecinde, bizim izleyebildiğimiz kadarıyla 35 at öldü. Gerçek sayı ne yazık ki bunun çok üstünde olabilir. Hiçbir kurum sayıyı açıklamıyor.[5] Ölen atların tamamı Büyükada’da öldü. Birçok atın öldüğü İBB İspark ahırına, atların durumundan kaygı duyan, müdahale etmek isteyen başka faytoncular, hayvanseverler, sivil toplum temsilcileri alınmıyor.

Büyükada’da eskiden karantina ahırı olan yer 2008 yılında Adalar Belediyesi köpek barınağına dönüştürülmüştü. 3 aylık karantinanın sonunda bir tek atta bile ruam çıkarsa karantina süresi 3 ay daha uzatılabilir, acaba bu amaç için mi atların sağlığı yetkililerce izlenmiyor? Karantinanın uzatılması, mevcut şartlarda daha pek çok atın ölmesi demek.(İlçe Tarım Müdürlüğü 13 Ocak 2020’de, ruam çıkan ahırlardaki atlara ikinci testi yapmış ve 16 Ocak 2020’de hiçbir atta ruam olmadığını doğrulamıştı.)

Heybeliada ve Burgazada’da ruam görülmedi, buna rağmen bu adalarda da karantina ilan edildi ve devam ediyor. Heybeliada ve Burgazada’da karantina sürecinde ölen at olmadı, çünkü burada faytoncu aileler atlarına bakıyor, İBB’nin yetersiz yem yardımının dışında kendileri yem alıyor, rahatsızlıklarına kendileri müdahale ediyorlar (gereğinde veteriner çağrıldığı halde, veteriner çoğu kez gelmiyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin veteriner aracında kedi-köpek veterinerleri var). Büyükada’da da atına çok iyi bakan faytoncular var. Faytoncular da talep ettiği halde denetim olmadığı için, atların durumu tamamen sahiplerinin insafına bırakılmış durumda. At bakımı oldukça masraflı; gelir elde etmediği halde atlarına bakan, fiilen işsiz bırakılmış faytoncu aileler de çok zor durumdalar.

Fotoğraftaki at, atları tanımayan kimi “hayvansever”lerin hayallerini süsleyen, “doğal yaşam alanında” “özgürce” yaşayan bir at mıdır dersiniz? Fotoğrafın çekildiği yer Burgaz Adası, Marta Koyu. Fayton yetkisizce yasaklanmadan önce adalardaki atlar sahipleri tarafından bakılıyor, ada ormanlarında böyle dolaşıyordu. İnsanlarla atların bir arada yaşamı, savunulması gereken bir değerdir. (Fotoğraf: Koenraad Marinus van Lier).

Atın, atı bilen ellerde çalışması eziyet değildir. Bu, denetimle sağlanır. Faytonun kesin bir eziyet, bütün faytoncuların da canavar gibi gösterildiği bu süreçte ne yazık ki kurunun yanında yaş da yanıyor. Şimdi bütün atlar, faytoncu ailelerden ayrılmak isteniyor. Atları satın almaya başlayan İBB ise aldığı atlara nerede nasıl bakacağını hâlâ açıklamış değil.

Yanlış anlamayın, faytonun olumsuz şartlarla devam etmesini, hayvan haklarının gözetilmediği bir faytonculuğu kesinlikle savunmuyoruz. Mevcut sorunların çözümü için çalışmalar yaptık, çözüm önerilerini tartışmaya açtık. Atlar için en iyi şartların sağlayacak düzenleme ve denetimlerle fayton devam etmeli diyoruz. Atları yaşatmanın en doğru, en kolay yolu budur.

Atların sağlıklı ve mutlu yaşaması, insan ile atın Adalar’da doğa ile iç içe birlikte yaşamının devam etmesi için taleplerimiz net: Tüm atlara acil düzenli at veterineri kontrolü, padok alanı, yeterli yem, karantinanın kalkması, faytonculuğun düzenlemelerle devam etmesi. Kapsamlı öneriler, güncellemeler, acil ve uzun vadeli ihtiyaç listesi ve bu yazının daha ayrıntılı hali için adalarinatlari.wordpress.com sitesine bakabilir, Adaların Atları sosyal medya hesaplarını takip edebilirsiniz.

Adalarda Atla Yaşam Hakkı Savunucuları


[1] Ruam, çaresiz bir hastalık değildir. Hayvanda ve insanda ruamın tedavisi vardır. Atlar, hastalığın insana bulaşma ihtimali gerekçesiyle, kurallar böyle olduğu için öldürülmektedir.

[2] Ankara, Bâlâ, Derekışla Köyü’nde 19 Şubat 1961’de ölen bu kişiye hastalığın attan mı başka bir hayvandan mı geçtiği belli değildir.

[3] İlk itlaftan 21 gün sonra, 13 Ocak 2020’de, ruam çıktığı söylenen ahırlardaki atlar için İspark ahırında naylondan ayrı bir bölme yapılıp ikinci test yapılmıştır. İlçe Tarım Müdürlüğü 16 Ocak 2020’de hiç ruam olmadığı sonucunu teyit etmiştir. Daha önce atların veteriner kontrolünde, yasal olarak getirildiği Adalar ilçesinde bu kontrollü ve yasal at girişinin yasaklanmasıyla Büyükada’ya kaçak at sokulmuştur. Adada ruam görülmesinin sebebi de, yetkililerin göz yumduğu, hatta yol açtığı bu kaçak at getirme sürecidir. Kaçak getirilmiş atların kulağında çip bulunmaz ve aslında kaçak at getirmenin ciddi para cezası vardır. Uzun zamandır uygulanmayan bu kontrollerin karantina kararıyla beraber uygulanacağı söylendiği için şimdi bazı faytoncular bu atları terk etmekte, ölenler de gizli tutulmaktadır.

[4] Atlarına bakmayanların bir bölümü, birden çok faytonu olup bunları kiraya vermiş, bakamayacağı kadar çok sayıda ata sahip kişiler.

[5] Atlar, İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından takip edilmekte ve Adalar Belediyesi Fen İşleri birimince gömülmektedir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s