5 Ayın Zaman Çizelgesi: Atlar ne yaşadı, ne yaşıyor?

ADALAR’IN ATLARI NE OLDU?

Önümüzdeki yaz aylarını naylon bir çadırda boynunuzdan iple bağlı olarak geçirmek ister misiniz? Adalarda İBB tarafından satın alınan atları bekleyen tam da bu.

Aya Nikola çadırları, 17 Mayıs 2020. Fotoğraf: Adaların Atları.

20 Aralık 2019’da Büyükada’da ruam gerekçesiyle atların öldürülmesiyle patlak veren sürecin adımları ve şimdi varılan yeri adım adım yazdık. Atların “kurtulduğunu,” artık çok mutlu olduklarını düşünüyorsanız ve süreci bağımsız kaynaklardan izleyemediyseniz burada okuyacaklarınızla yüzleşmek zor olabilir. Çünkü bir atçının dediği gibi, at aynadır ve bu ayna bize rezaletimizi gösteriyor.

Hapsedilerek “özgürleştirilen” atlar

Bundan tam beş ay önce, 20 Aralık 2019’da, İstanbul Valiliği’nin Adalar’da üç ay boyunca “faytona at bağlama” yasağı getirmesiyle Burgazada, Heybeliada ve Büyükada’daki bütün atlar ahırlarına kapatıldı. (Resmî rakamla 1378 olan at sayısının kaçak getirilenlerle 1700 civarı olduğu tahmin ediliyor. İlk haftada 105 at, ruam oldukları iddiasıyla itlaf edildi. Test sonuçları kamuoyuna hâlâ açıklanmadı.)

“Karantina” denen bu üç aylık sürede birçok at hareketsizlikten kaynaklanan nedenlerle hayatını kaybetti. Bu dönemde, Büyükada’daki ahırlarda ve daha sonra kurulan çadırlarda tutulan atlardan 360’dan fazlasının “karantina” nedeniyle öldüğünü tahmin ediyoruz.

16 Ocak’ta İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi Adalar’da fayton kullanımının yasaklanması, fayton ve atların belediye tarafından satın alınması teklifini oylayarak kabul etti.

İki ay sonra, 16 Mart 2020’de, artık fayton da ruam da olmadığı halde, İstanbul Valiliği “faytona at bağlama yasağı”nı üç ay daha uzattı.

Bu arada İBB atları ve faytonları satın almaya başladı. Atlarını satmaya gönlü elvermeyen faytoncuların bir kısmı da Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından atlara yaşam ve barınma alanı gösterilmediği, mevcut ahırların yıkılması tehdidi olduğu için atlarından ayrılmaya razı geldi.

İBB İspark Ahırı, 13 Şubat 2020. Fotoğraf: Adaların Atları

28 Şubat tarihli, İBB kaynaklı bilgiye göre, İBB bu şekilde 1225 atı satın aldı.

Valilik kararıyla, koronavirüs salgınına rağmen, Burgaz ve Heybeli’deki ahırlar yıkıldı (25 ve 27 Mart). Heybeli ve Burgaz’da atlarını İBB’ye satmayan az sayıda kişinin toplam 17 atının kaldığı üç ahır da her an yıkılabilir.

Üstelik, Burgazada ve Heybeliada atlarında ve ahırlarında ruam görülmemişti, buradan alınan atlar da ruamın görüldüğü Büyükada ahır ve çadırlarına götürüldü. Ruam bulaşıcı bir hastalık. Adalar ilçesinde 2008’den beri karantina ahırı yok. Hastalık gerekçesiyle ahır ve çadırlara kapatılan atların ayırt edilmeden bir arada tutulması hastalığın yayılmasına resmen koşul yaratmaktır. Bundan sonra Adalar ilçesinde ruam tespit edilecek olursa bundan İlçe Tarım Müdürlüğü ve İstanbul Büyükşehir Belediyesi doğrudan sorumludur.

Burgaz ve Heybeli’den getirilenlerle birlikte, İBB’nin satın aldığı 1200’ü aşkın at Büyükada’daki İspark ahırlarına ve Aya Nikola mevkiinde kurulan naylon çadırlara yerleştirildi.

İBB’nin bize verdiği yazılı cevaba göre 2 Nisan itibarıyla Büyükada’daki ahırlarda/çadırlarda 1167 at yaşıyor. İBB’nin satın aldığı atlar içinde hayatını kaybedenler olduğu gibi, bu sürede dünyaya gelenler de var. 40 kadar tay da beton ahırlarda ve naylon çadırlarda hayata tutunmaya çalışıyor. Özellikle tayların naylon çadırlarda sıcaktan ölmesinden endişe ediyoruz.

Beş ayın sonunda nereye geldik?

İBB’nin satın aldığı atlar esas olarak kapalı alanlarda bağlı tutularak yaşıyor, sınırlı sürelerle, çok kısıtlı bir alanda “havalandırmaya” çıkarılıyor; yani faytonlardan özgürleştirilen atlar ahır/çadırlarda hapis.

Atlara bakmakla görevlendirilen seyis sayısı da, atların hareket alanı da yeterli değil.  

Atların koşup hareket edebileceği padok alanlarının oluşturulması, Aralık ayından itibaren 30 bini aşkın kişinin imzasıyla ısrarla talep edilmesine rağmen bugüne kadar karşılanmadı. Hapsedilmenin 115. gününde, 12 Nisan’da İBB İspark ahırının arkasında açılan padok alanına aynı anda en çok 50 at çıkabiliyor.

Birbirini tanımayan, bir sürü olmayan 800 kadar atın kaldığı İBB İspark Ahırlarının 50 atlık padoku. Fotoğraf: Adaların Atları, Nisan 2020.

Sosyal medya sayfalarında yayınlanan ve mutluluk gözyaşlarıyla izlenen, yeşillikler arasında yelelerini savurarak koşan “özgür at” görüntüleri Büyükada Yörükali ahır alanı çevresinde, “karantina” kararından sonra atların (eski) sahiplerinin atları salmak için kiraladığı alanda çekiliyor. Videoların tek amacı kamuoyunu yanıltmak ve yatıştırmak olabilir.

Beş ayın sonunda, ne İBB ne İstanbul Valiliği ne Tarım ve Orman Bakanlığı ne de atların özgürlüğü için İBB önünde “yaşam nöbeti” tutan oluşumlar atların sağlık ve esenlik içinde yaşamlarını sürdürecekleri somut bir öneri getirebildi, bir girişimde bulundu. Atları satın alarak Tarım Bakanlığı’nın göstereceği yere bırakacağını söyleyen İBB’ye bakanlık tarafından yer gösterilmedi. İBB’ye göre Adalar’da padok alanı açılamamasının nedeni de, Heybeliada ve Burgazada ahırlarının yıkılmasının nedeni de Valilik ve Bakanlığın arazi tahsis etmemesi. Ancak İBB bu durumu kamuoyuna açıklamıyor ve izleyebildiğimiz kadarıyla karşı da çıkmıyor.

İBB’nin bu zaman zarfında geliştirdiği “proje,” 4000’er TL ödeyerek satın aldığı atları kişilere, kurumlara, kooperatiflere hibe etmek. Görüştüğümüz İBB yetkilileri “Atlara sonuna kadar bakamayacaklarını” söylüyor. Atların hangi şartlarla sahiplendirileceği ise açıklanmış değil. Bu kararın atların kesilip et olarak satılmasına davetiye çıkarmak anlamına geldiğini söylemek abartılı olmaz herhalde. Şu anda atları bundan koruyacak tek şey halkın konuyu sahiplenip takip etmesi.

Tel örgüden tel örgüye, İBB İspark Ahırlarının padok alanında atlar.
Fotoğraf: Adaların Atları, 17 Mayıs 2020.

En son “gelişme” ise Tarım Bakanı Bekir Pakdemirli’nin övünçle açıkladığı Covid-19’a karşı aşı geliştirilmesi çalışmalarında önemli bir adım olarak sunulan antiserumun atlar tarafından üretilmeye başlanacağı. Televizyon kanalları Tarım Bakanı’nın bu müjdesini at görüntüleri eşliğinde verdi. İzmir’in faytonlardan “özgürleştirilen” atlarının başına gelen şimdi de Adalar’ın atlarının akıbeti mi olacak?

Acı çekmek özgürlükse özgürlük size kalsın, adalar atlara

Biz her şeyden önce, yıllarca birlikte yaşadığımız atların yaşamından ve geleceğinden sorumlu olduğumuzu düşünüyoruz.

1200’e yakın canın geleceğinin onlarla hiçbir ilgisi, ilişkisi olmayan kişilerin, önünü arkasını düşünmeden aldıkları kararlarla oldubittiye getirilmesini kabul etmiyoruz.

Adalar’da atlarla birlikte barış ve esenlik içinde yaşamanın koşullarını yaratmanın mümkün olmadığı görüşünü havsalamız almıyor.

Adalar’ın atlarının hayatlarını Adalar’da sürdürmelerine, bu yıla kadar olduğu gibi ormanda dolaşmalarına izin verilmesini, sağlıklı, güvenli, denetimli bir şekilde çalışma ve yaşama şartlarının önce Adalar’da sağlanmasını istiyoruz. Ahırların uygun koşullarda yenilenmesini, her üç adada atlarla faaliyette bulunacak kişilerin önünün tıkanmamasını istiyoruz.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, atları satın almakla üstlendiği sorumluluğu yerine getirmeli. İBB, sahipli atları halkın parasıyla satın aldıktan sonra, atlara bakmaya parası olmadığını söyleyemez. Atların bedavaya ada dışında yerlere sahiplendirilmesinin, atlar açısından iyi olduğunu düşünemeyiz.

Artık İBB’ye ait olan atlar Adalar’da kendi geçimlerini temin edecek şekilde çalışabilir. İnsanlar için olduğu gibi hayvanlar için de uygun şartlarda çalışmak zulüm değildir. “Eski” sahiplerince çoktan emekli edilmiş atlar çalışmadan da burada yaşayabilir, atların yeni sahibi İBB bu imkânı da sağlayabilir ve sağlamalıdır. İBB, İstanbul Valiliği ve Tarım Bakanlığı, sahiplerinden ayırdıkları atların barınma, çalışma ve yaşam haklarını sağlamakla yükümlüdür.

Atların güncel durumunu ve gelişmeleri Adaların Atları sitesinden ve sosyal medya hesaplarından takip edebilirsiniz.

İmza kampanyamız: https://www.change.org/Atlar-Adada-Yasasin

Yasaklardan önce Burgazada. Fotoğraf: Facebook’tan.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s